Winterfotografie in IJsland en Noorwegen: tips, instellingen en locaties
Winterfotografie in het hoge noorden – met name in IJsland en Noorwegen – biedt werkelijk unieke omstandigheden: extreme kou, dramatisch licht en landschappen die je alleen aantreft op plekken als de Lofoten of de uitgestrekte vlaktes van IJsland. Juist deze combinatie maakt deze regio voor mij, Arnold Schaffer – professioneel fotograaf en begeleider van fotoreizen uit Oostenrijk – tot een van de meest opwindende plekken om te fotograferen.
Maar hoe adembenemend deze taferelen ook zijn, de omstandigheden kunnen even veeleisend zijn. Een fotoreis naar het noorden vereist daarom zorgvuldige voorbereiding en de juiste uitrusting. Een essentieel onderdeel van de uitrusting zijn warme, functionele fotografiehandschoenen, waarmee je je camera zelfs bij vriestemperaturen nauwkeurig en betrouwbaar kunt bedienen.
Aangezien ik in mijn thuisland in het oosten van Oostenrijk zelden echt spectaculaire winterlandschappen tegenkom, reis ik tijdens de wintermaanden regelmatig naar het hoge noorden – naar IJsland en de Lofoten, twee van de beste regio’s voor winterfotografie in Europa. Beide regio’s zijn gemakkelijk te bereiken en bieden een ongelooflijke verscheidenheid aan onderwerpen, van ruige kustlijnen en bevroren meren tot dramatische berglandschappen en het noorderlicht.
Ik deel mijn ervaring ook via fotografietours, waarbij ik deelnemers ter plaatse begeleid naar de beste locaties en omstandigheden – bijvoorbeeld tijdens mijn fotografietour naar IJsland.
Fotograferen in IJsland in de winter: locaties, licht en fotomotieven
IJsland is een paradijs voor fotografen en biedt een ongelooflijke verscheidenheid aan onderwerpen – van ruige kustlijnen en gletsjers tot ijsgrotten, bevroren watervallen en met sneeuw bedekte bergen. Wat het zo bijzonder maakt, is de combinatie van ijs, licht en beweging, vooral langs de zwarte zandstranden waar stukjes ijs zijn aangespoeld..
IJsland is ook een van de beste plekken ter wereld om het noorderlicht te fotograferen. Met een beetje geluk en de juiste omstandigheden kun je hier foto’s maken die je nergens anders kunt evenaren.
De Lofoten in de winter: indrukwekkende landschappen en uniek licht
De Lofoten in Noorwegen behoren tot de indrukwekkendste bestemmingen voor winterfotografie. Deze eilandengroep biedt een unieke combinatie van ruige bergen, diepe fjorden en pittoreske vissersdorpjes die perfect opgaan in het winterlandschap.
Een van de dingen die de Lofoten zo bijzonder maken, is het voortdurend veranderende weer. Binnen enkele minuten kunnen nieuwe lichtomstandigheden een heel landschap compleet veranderen. Deze dynamiek biedt werkelijk unieke fotomogelijkheden – van zachte pasteltinten in de ochtend tot dramatisch licht bij naderende stormen.
De Lofoten zijn ook een uitstekende locatie voor het fotograferen van het noorderlicht. Dankzij de ligging aan de kust kunnen aurora’s vaak worden vastgelegd met opvallende voorgronden, zoals stranden, bergen of traditionele rode vissershuisjes.
Mijn favoriete camera-instellingen voor sneeuw en ijs
Fotograferen in sneeuw en ijs kan een uitdaging zijn, omdat de camera bij fel licht vaak te weinig belicht. Dit kan leiden tot doffe foto’s of foto’s met afwijkende kleuren. Grote witte vlakken kunnen het scherpstellen bovendien bemoeilijken.
Mijn favoriete camera-instellingen voor sneeuw en ijs:
• Pas de belichting aan: voorkom onderbelichting door de belichtingscompensatie in te stellen op ongeveer +0,7 tot +2,0
• Gebruik het histogram: Controleer je belichting met behulp van het histogram – het mag de rechterrand bereiken, maar mag niet scherp pieken
• Verander de meetmodus: Als matrixmeting niet goed werkt, probeer dan spotmeting
• Stel nauwkeurig scherp: Autofocus heeft contrast nodig – kies een duidelijk punt, zoals een donkere rots, boom of schaduw in de sneeuw
Pro-tip:
Om je instellingen ook bij koud weer snel te kunnen aanpassen, zijn handschoenen met touchscreen-functionaliteit onmisbaar. Ik vertrouw al jaren op het HEAT LAYER SYSTEM van THE HEAT COMPANY: de touchscreen LINER-handschoenen als eerste laag zorgen voor de nodige beweeglijkheid, terwijl extra lagen – de SHELL-want en de POLAR HOOD-overhandschoen – extra warmte bieden, afhankelijk van de omstandigheden. In combinatie met handwarmers blijven je handen warm en blijven ze goed reageren, zelfs tijdens langere shoots.
Winterlicht onder de knie krijgen: optimaal gebruikmaken van zacht noorderlicht
Winterlicht heeft een geheel eigen karakter. Door de lage stand van de zon ontstaat er zacht, diffuus licht dat landschappen diepte en sfeer geeft. Vooral in het hoge noorden, van november tot begin maart, betekent dit vaak urenlang ononderbroken ideale omstandigheden om te fotograferen – mits het weer meewerkt.
Ik werk graag met highlights. Daarom plan ik zorgvuldig en let ik goed op wanneer de zon een berg verlicht (spotlight) of waar de zon precies opkomt of ondergaat (tegenlicht). Zacht licht dat van opzij komt, kan ook een onderwerp of een specifiek deel van het beeld prachtig uitlichten.
Smartphone-apps zoals PhotoPills zijn handig bij het plannen. Tegelijkertijd is het de moeite waard om ter plaatse flexibel te blijven en spontaan te reageren op licht en weer – dat is vaak het moment waarop de beste foto's worden gemaakt.
De betoverendste momenten beginnen vaak al voor zonsopgang. De zachte roze tinten van de vroege ochtend en de eerste kleuren aan de hemel bieden prachtige fotomomenten. Het loont ook de moeite om na zonsondergang nog even te blijven wachten – als je iets langer blijft, zie je vaak intense kleurenspektakels die velen missen omdat ze te vroeg vertrekken.
Het noorderlicht fotograferen: tips en instellingen
Bij winterfotografie in het hoge noorden gaat het vaak om het vastleggen van het noorderlicht. Op plekken als IJsland of de Lofoten zijn de omstandigheden in de winter vaak ideaal. Belangrijke factoren zijn een sterke aurora-activiteit, een heldere hemel en zo min mogelijk lichtvervuiling. Voor de planning kunnen apps als „Polarlicht“ (gratis) of „Viewfindr“ erg handig zijn.
Mijn camera-instellingen voor het noorderlicht
• Gebruik een statief
• Schakel beeldstabilisatie uit, gebruik de zelfontspanner
• Snelle groothoeklens (bijv. 14 mm f/2.8)
• Diafragma: f/2.8
• Witbalans: automatisch of 3500–4500 K
• Stel scherp op een lichtbron (bijv. een ster of een gebouw)
• ISO: 800–6400
Belichting afhankelijk van beweging:
Snel bewegend noorderlicht → korte belichtingstijd (tot ~3 sec), hogere ISO
Langzaam bewegend noorderlicht → langere belichtingstijd (tot ~20 sec), lagere ISO
• Houd het histogram in de gaten, want je ogen wennen snel aan de duisternis
De juiste kleding voor winterfotografie
In het hoge noorden is goede kleding onmisbaar als je langere tijd buiten wilt blijven om foto’s te maken. Een laagjessysteem blijkt het beste te werken, omdat je je daarmee kunt aanpassen aan wisselende temperaturen en weersomstandigheden.
Begin met ademende basislaagjes, zoals merinowol, voeg daar isolerende lagen zoals fleece of wol aan toe en sluit af met een weerbestendige buitenlaag. Zo blijf je warm, zelfs bij wind, sneeuw en nat weer.
Ik vind stevige broeken met verstevigde knieën en zitvlak bijzonder handig – ideaal om op je knieën te gaan zitten of zelfs te gaan liggen om het beste perspectief te vinden. Spikes aan je laarzen zorgen bovendien voor meer grip op ijzig terrein.
• Een factor die vaak onderschat wordt, is het beschermen van je hoofd en gezicht: een hoogwaardige muts zoals de Merino Beanie, gemaakt van 100% fijne merinowol, houdt je warm zonder te jeuken en blijft zelfs tijdens lange opnames comfortabel zitten. Als het om merinowol gaat, loont het de moeite om in kwaliteit te investeren – je merkt het verschil bij koud weer.
• Om mijn voeten warm te houden tijdens langere wachttijden, stop ik meestal verwarmde zolen in mijn waterdichte laarzen voordat ik op pad ga.
Hoe voorkom je koude vingers
Het gebruik van je camera in de winter kan al snel een uitdaging worden, omdat je vingers bij lage temperaturen snel warmte verliezen en stijf worden. Hoewel het in eerste instantie misschien makkelijker lijkt om de camera zonder handschoenen te bedienen, kunnen je vingers bij ijzige wind al na een paar minuten te stijf worden om nog goed te kunnen bewegen.
Ik ben zelf een groot fan geworden van het HEAT LAYER SYSTEM van THE HEAT COMPANY. Op mildere winterdagen werk ik vaak alleen met de LINER , die voldoende bescherming biedt en toch voldoende bewegingsvrijheid laat. Als de temperatuur verder daalt, trek ik extra lagen aan, zoals de SHELL-want-want en de overtrekwant POLAR HOOD. Mijn favoriete keuze bij vrieskou is de HEAT 3 SMART PRO, een want met een ingenaaide voering. Zo blijven mijn handen warm zonder dat dit ten koste gaat van de bruikbaarheid. De omklapbare wantkappen zijn bijzonder praktisch, omdat ze een snelle en gemakkelijke bediening van de camera mogelijk maken – zelfs bij gebruik van het display of een smartphone.
• Voor extra warmte kun je handwarmers direct in de handschoenen stoppen, wat het draagcomfort tijdens langere opnames aanzienlijk verhoogt.
• Praktische tip: De Multi Warmer is ideaal om de levensduur van je batterijen te verlengen – stop hem gewoon samen met je batterijen in je jaszak.
Fotograferen in de winter is vaak een uitdaging – maar dat is precies wat het zo bijzonder maakt. Wie zich deze omstandigheden eigen maakt, wordt beloond met uniek licht en onvergetelijke momenten.
Ik deel deze ervaringen al vele jaren als fotografiegids en -coach tijdens mijn workshops, waar ik deelnemers meeneem naar de beste locaties en omstandigheden in het hoge noorden. Ik wens je veel plezier tijdens je volgende winterfotoreis en veel prachtige foto's!
Bezoek mijn website en Instagram voor meer inspiratie en informatie:
www.arnoldschaffer.com
arnold.schaffer.fotografie
Over de auteur:
Arnold Schaffer is een Oostenrijkse natuur- en landschapsfotograaf en tevens fotografiedocent, gespecialiseerd in landschapsfotografie in zijn thuisland Oostenrijk en in heel Europa. Sinds 2013 deelt hij zijn fotografische kennis via workshops en fotoreizen, waarbij hij deelnemers meeneemt naar spectaculaire locaties – waaronder IJsland, de Lofoten, Schotland en de Dolomieten.
Als gepassioneerd reisfotograaf brengt Arnold elk jaar vele weken op reis door, altijd op zoek naar unieke lichtomstandigheden en buitengewone perspectieven. Zijn werk wordt gekenmerkt door sfeervolle composities en een verfijnd gevoel voor landschap en licht. Naast zijn werk als fotograaf en workshopleider deelt hij zijn ervaring ook via tutorials, blogartikelen en fotoboeken.
Arnolds Favoriten:
